– Nie rób rezerwacji z dużym wyprzedzeniem. Obserwuj pogodę i wtedy podejmie się decyzję. Co zrobisz, kiedy pojedziemy na weekend na Suwalszczyznę i akurat będzie lało? – słusznie zauważył Mąż. – Masz rację. Jeżeli prognozy będą niezłe, pojedziemy z samego rana na Litwę, a potem wrócimy do Polski i pochodzimy po parku. Po całym dniu na powietrzu Alik i nocleg w Suwałkach. W niedzielę też coś się wymyśli – szybko zripostowałam ja i już tego samego dnia zaczęłam śledzić pogodę. Czasami myślę, że strach coś przy mnie głośno powiedzieć, bo to oznacza pierwszą fazę planowania. No dobra, nie „czasami”. Ja właśnie tak myślę. Zatem uważajcie, co mówicie!
No i cóż zrobić. Prognozy w październikowy weekend były obiecujące, a na miejscu okazały się jeszcze lepsze niż przewidziała to słynna norweska strona. Z Warszawy dojedziemy do Suwałk w około trzy godziny, a jeśli dołożymy jeszcze z pół godziny, to dotrzemy do pierwszego sklepu spożywczego na Litwie za przejściem granicznym w Budzisku. W Kalwarii jest spore Iki i mniejsza i trochę mniej nowoczesna Maxima. Grunt, że można tam zdać litewskie butelki, a jakimś dziwnym trafem zawsze mamy jakieś po kwasie. I można tam kupić litewski majonez, po który pojechaliśmy. No i herbatki w takich smakach, których w Polsce nie spotkałam (na przykład z ananasem). A skoro już jesteśmy w sklepie, to nie wypada nie kupić batona twarogowego Pasaka. W Polsce można kupić Magiję. Sera Dziugas na Litwie nie opłaca się kupować, bo w Polsce zazwyczaj jest tańszy (taki paradoks). Tak się sprawy mają, że na Litwie bywamy dość regularnie w celach turystycznych, wypoczynkowych i zakupowych. Kraje bałtyckie od dawna mnie interesują. Żałuję, że Łotwa i Estonia nie są już tak blisko i trudno byłoby wyjechać tam spontanicznie, ale chociaż na Litwę da się wyskoczyć bez planu. Na przykład do Kalwarii do sklepu.
Lubię grać w to litewskie bingo: Typowe małe miasto na Litwie. Jest wyremontowany placyk w centrum i dworzec autobusowy, park z rzeźbami (czy na Litwie są w ogóle miasta bez parku z rzeźbami?), rzeka, kościół, Maxima i Iki. Boisko do koszykówki, to do piłki nożnej jakby mniej ważne. W sklepie do kupienia album i naklejki z gwiazdami koszykówki. Automaty z kawą za 2 lub 3 Euro, która smakuje lepiej niż rozwodnione americano za 16 zł w wielu polskich kawiarniach. Święta Trójca – Witold, Gedymin i Mendog. Zawsze w nazwach ulic i/lub na pomnikach. Poradziecja wciąż widoczna, ale jeśli już ją odnawiają i remontują, to mądrze i z pomysłem. Piękne kwiaty na mostach i rabatach. W ogóle nawet w małych miastach sprzedają kwiaty, działy rybne w sklepach są imponujących rozmiarów, a majonezy stoją w lodówkach. Nigdy nie idealizuję i nie romantyzuję Litwy, mam świadomość złożoności problemów, również tych na osi Polska-Litwa. Ale widzę też wiele ciekawych stron i inspirujących rozwiązań dotyczących chociażby organizacji przestrzeni miejskiej.
Kalwaria leży po litewskiej stronie Suwalszczyzny zwanej tam Suvalkija. Czytałam, że pojawił się pomysł przemianowania tej krainy na Sudovię, ponieważ obecna nazwa nawiązuje do miasta znajdującego się poza granicami Litwy. To trochę jak z Grodzieńszczyzną w Polsce, która stała się w codziennej komunikacji Podlasiem. Zobaczymy. Obecnie jest to Suvalkija. Krajobrazowo tereny są podobne do naszej Suwalszczyzny, ale jednak to u nas są te najpiękniejsze fragmenty. Warto jednak przypomnieć, że rzeka Szeszupa właśnie na Litwie prezentuje się nam w pełnej krasie. Przepływa między innymi przez Kalwarię i Mariampol.
Kalwaria to małe i niezbyt bogate miasteczko. Jest tam jednak sporych rozmiarów park nad rzeką, oczywiście są w nim rzeźby i kwiaty na moście. Moim fotograficznym faworytem jest jednak stadion, a właściwie boisko z bardzo starą trybuną.
Kalwaryjska Szkoła Sztuk Pięknych i Sportu (lit. Kalvarijos meno ir sporto mokykla) to miejska placówka edukacji pozaszkolnej, oferująca dzieciom, młodzieży oraz dorosłym zajęcia artystyczne i muzyczne. Na budynki znajduje się ciekawy mural, a przed nim stoi sobie zając. Albo królik :)
I kulminacyjny punkt programu. Sportowy pentaptyk!
Poczyniliśmy sprawunki, zjedliśmy batony w parku i wróciliśmy do Polski. Pogoda była rewelacyjna, w dzień wystarczyła bluza. Na pierwszy ogień poszedł Turtul (punkt widokowy i wieża Malesowizna, sama siedziba SPK jest obecnie niedostępna ze względu na prace remontowe). Po drodze źródła Szeszupy i Czarna Hańcza. Na parkingu dosłownie kilka aut – wszystkie lokalne, tylko jedno z Katowic. I nasze trochę oszukane z Warszawy ;) W tym roku Suwalski Park Krajobrazowy obchodził 50. urodziny. To najstarszy park krajobrazowy w Polsce.
W tegorocznym plebiscycie Cuda Polski 2026 w województwie podlaskim zwyciężyła Hańcza. Jej wysokość (i głębokość, hehe) Hańcza wraz z Pojezierzem Suwalskim. Nieskromnie przyznam, że pewnie też się do tego sukcesu przyczyniłam, bo codziennie głosowałam i to czasem z kilku urządzeń. Tym razem podjechaliśmy nad Hańczę od jej południowej strony. W Błaskowiźnie nie było nikogo – cisza, spokój i majestatyczne jezioro. Jeziora mają w sobie coś kojącego. Można siedzieć i patrzeć przed siebie. Natura zafundowała nam też piękny spektakl, dzięki czemu można było spojrzeć na Hańczę niemalże symetrycznie.
Polecam Wam też piękny film przyrodniczy o SPK – W Krainie Hańczy.
Kiedy zaczęło się ściemniać, pojechaliśmy do Alika na jedzenie. Nie ma wizyty w Suwałkach bez obiadu u Alika i bez kawy w Sugar (to akurat w niedzielę). Kuchnia u Alika to mój ulubiony lokal w Suwałkach i ich tatarskie potrawy zawsze smakują świetnie. Czeburek to mój numer jeden i jem go tam zawsze. Mam nadzieję, że nigdy nie zniknie z karty :) Mam tylko jedno zdjęcie, bo głód wygrał. Zupa, danie, herbata, kawa. Pojedliśmy i popiliśmy, wrócimy na pewno! I udaliśmy się na zasłużony nocleg w Suwałkach. Przy okazji chciałabym zauważyć, że zwykły osiedlowy Lewiatan miał tam bogatszą ofertę nabiału niż większość sieciowych sklepów w Białymstoku, które zdominowały dwie firmy na literkę M.
W niedzielę było już bardziej nostalgicznie. Słońce nie pokazało się nawet na chwilę, ale i taka pogoda ma swój urok. Nigdy nie demonizuję jesieni, lubię też i listopad. Suwałki przywitały nas bardzo jesiennie. Odbyliśmy krótki spacer, obejrzeliśmy nowy mural z Andrzejem Wajdą i pojechaliśmy na wycieczkę. Znowu nie udało się zajść do Muzeum Okręgowego, a świeżo wyremontowany kościół ewangelicki był otwarty tylko po nabożeństwie. Wniosek jest prosty – wrócimy, być może już zimą :)
W Wigierskim Parku Narodowym wdrapaliśmy się na wieżę widokową w Kruszniku. Można z niej podziwiać Jezioro Wigry i niewielkie Jezioro Mulaczysko.
A w lesie spotkaliśmy kota!
W pobliskich Monkiniach znajduje się drewniany kościół pw. Matki Boskiej Anielskiej. Wybudowany w latach 1922-1924, a w zeszłym roku solidnie wyremontowany. Kościół wzniesiono na wzgórzu, na którym podczas powstania styczniowego w latach 1863–1864 wykonywano egzekucje schwytanych powstańców. Takie miejsca nazywano niekiedy górami szubienicznymi. Wybór wzgórza pod budowę świątyni nadał mu zatem dodatkowe znaczenie historyczne i symboliczne. W niedzielę kościół był otwarty i można było wejść do środka. Zdecydowanie warto!
W poszukiwaniu miejsca na obiad trafiliśmy ostatecznie do… Raczek. Okazało się, że bar Abro był akurat nieczynny w powodu urlopu, a w Augustowie w kilku lokalach był komplet. Dziecko stanowczo stwierdziło, że jest głodne i na obiad do Warszawy nie dojedzie. Dobre opinie miała restauracja Rynkowa. Tym oto sposobem wylądowaliśmy w Raczkach i było to doskonałe odkrycie. Jedzenie domowe i smaczne, porcje solidne, przemiła pani właścicielka. Jestem pewna, że jeszcze tam zajrzymy. Trochę z dala od turystycznych szlaków, sporo lokalnych mieszkańców, czyli dobra rekomendacja. Zupa porowa z mięsną wkładką to mój faworyt. W ogóle wiecie, że uwielbiam pory? W rodzinie śmieją się ze mnie, że każdy składnik w potrawie mogę zastąpić porem. Dlatego zupa porowa to coś w sam raz dla mnie!
A skoro wylądowaliśmy w Raczkach, to nie wypadało nie zajechać do Dowspudy. I tutaj mam najbardziej mieszane odczucia, ponieważ ruiny pałacu Paca popadają w coraz większą ruinę z zaniedbania. Odnoszę wrażenie, że nikt o nie nie dba. Stan techniczny jest, powiedzmy delikatnie, kontrowersyjny, a na ziemi leży mnóstwo potłuczonego szkła (Kto nuci w głowie „Gdy zbudzi nas dźwięk potłuczonego szkła”?). Smutny to widok. Ruiny znajdują się rękach prywatnych. Temat pojawia się w lokalnych mediach. Pałac Paca wielokrotnie pojawił się również w materiałach realizowanych przez Polskie Radio Białystok. I na tych medialnych wzmiankach niestety się kończy. Na szczęście chociaż Kordegarda prezentuje się imponująco!
Na terenie obiektu działa również technikum z internatem. Bardzo przeszkadza mi hałas z trasy Via Baltica – nie ma mowy o spokojnym spacerze po parku.
I oczywiście nie ma Suwalszczyzny bez ciekawych nazw miejscowości! Można pojechać do Kłajpedy, można wyskoczyć do Aten i do Szkocji. Można też na Walne (to akurat gorący wątek w mojej wspólnocie mieszkaniowej – niedługo odbędzie się czwarta część Walnego Zgromadzenia…).
Wygląda na to, że udał nam się kolejny raczej alternatywny weekend bez turystów. Nie wiem, który to już raz byłam na Suwalszczyźnie, ale to jest moje miejsce na odpoczynek. O każdej porze roku!
W zakładkach Suwałki i Suwalszczyzna znajdziecie dużo więcej wpisów z tych miejsc. Naprawdę powinnam dodać dopisek „Białystok i Suwalszczyzna według Ani” :)
