cmentarz ewangelicko-augsburski

Jestem bardzo ciekawa, ilu z Was wie o istnieniu cmentarza ewangelicko-augsburskiego w Białymstoku. Tyle mówi się u nas w regionie o wielokulturowości, ale czy ktoś pamięta jeszcze o dużej grupie ewangelików, którzy zamieszkiwali Białystok szczególnie w czasie fabrycznego boom’u? Muszę przyznać, że ja sama „odkryłam” ten cmentarz zaledwie kilka lat temu, a dopiero przed Wielkanocą poszłam na zwiedzanie. Trochę wstyd, ale jak to mówią, lepiej późno niż wcale. Jeżeli ktoś z Was dowiaduje się o tym miejscu dopiero z tego wpisu, może od razu zapamiętać lokalizację cmentarza: róg ulic Wasilkowskiej i 27 Lipca, zaraz za Tesco, wejście między blokami od ulicy Wasilkowskiej. Jedno muszę na początku sprostować – posługuję się tutaj określeniem cmentarz, chociaż obecnie można mówić jedynie o lapidarium cmentarza ewangelicko-augsburskiego, które to zostało utworzone w latach 90. XX wieku. Obecny teren cmentarza jest o wiele mniejszy niż pierwotnie, obszar obejmuje właściwie teren dawnej kwatery wojskowej, w której pochowani byli żołnierze niemieccy. Po II wojnie cmentarz stopniowo tracił swój pierwotny charakter i popadł w zapomnienie. Na części cmentarza wybudowano w latach 70 osiedle mieszkaniowe. Aż chce się powiedzieć: całe szczęście, że chociaż w porę utworzono to lapidarium. Inaczej pewnie już nic by z cmentarza nie pozostało. Dzisiaj jest to miejsce spokojne, niewielu ludzi tam zagląda, ale moim zdaniem naprawdę warto to zrobić i udać się tam na krótki krajoznawczy spacer. W ogrodzenie cmentarza wmurowano ocalone od zniszczenia tablice nagrobne, część ułożono na ziemi. Waszą uwagę zwróci na pewno czarny krzyż stojący na pagórku. Napis pod nim jest słabo czytelny, jest to w każdym bądź razie krzyż z nagrobka Hasbachów (tak, tych od fabryki i pałacyku w Dojlidach!), czyli jednego z najznamienitszych białostockich rodów fabrykanckich. Zaraz przy wejściu na teren cmentarza znajduje się kwatera żołnierzy niemieckich poległych w czasie II wojny światowej (to jednak dość nietypowy widok w Polsce). Wszystkim znającym język niemiecki (lub dopiero uczącym się tego wspaniałego języka) polecam spokojną „lekturę” napisów na nagrobkach. Nie dość, że dowiecie się, kto był na tym cmentarzu pochowany, to zapoznacie się jeszcze z ciekawymi sformułowaniami, metaforami itd., których we współczesnej niemczyźnie próżno szukać.

Muszę przyznać, że zaintrygowały mnie losy białostockich ewangelików. Obiecuję, że przygotuję kiedyś osobny wpis na ten temat, bo naprawdę jest o czym pisać i co fotografować, a tematyka nie należy do powszechnie znanych. Mam nadzieję, że do wakacji mi się uda.

Tymczasem polecam Wam bardzo ciekawy materiał audio. Na stronie Polskiego Radia Białystok umieszczone jest nagranie, z którego można dowiedzieć się interesujących rzeczy o tym cmentarzu. Dodatkowym atutem jest fakt, że autorka publikacji opowiada o cmentarzu spacerując po nim. Oto i link do nagrania: \”Cmentarz ewangelicki w Białymstoku\” Jolanta Szczygieł Rogowska, Barbara Tomecka

A teraz zapraszam na krótki spacer po cmentarzu:

* dwa napisy o miłości

* krzyż z grobowca Hasbachów

* kwatera żołnierzy niemieckich

* teren cmentarza